Zapraszamy serdecznie na nasze stoisko – P 1
Znamy już program Targów Natura-Food w Łodzi!
Jarmark produktów ekologicznych i tradycyjnych w Kończycach Małych
Joanna Gwizdała, współorganizatorka targów
W sobotę 27 września 2025r. w pięknej scenerii zamku w Kończycach Małych miała miejsce siódma edycja jarmarku produktów ekologicznych i tradycyjnych. Jarmark powoli wpisuje się już w tradycję tego miejsca. O to jak to się zaczęło i jakie były początki tego wydarzenia, pytamy współorganizatorkę jarmarku Asię Gwizdałę.
Asia: „Przede wszystkim myśmy nie mieli tutaj dostępu do dobrej jakościowo żywności, żywności ekologicznej. Ja pamiętam z dzieciństwa smak dobrej żywności, jaką wytwarzali lokalni rolnicy i moim pragnieniem było stworzenie miejsca, gdzie można by było zaopatrzyć się w dobrą żywność. Kiedy zaczęłam swoją działalność w tutejszej radzie sołeckiej to zaproponowałam temat jarmarku. Inspiracją dla mnie były podobne wydarzenia w innych województwach, gdzie moi znajomi już od lat organizowali lokalne jarmarki. Znałam kilku rolników, producentów żywności ekologicznej i pomyślałam, że mogę ich tutaj ściągnąć. Jak się szybko okazało był to trafiony pomysł. Wystawcy odpowiedzieli na moje zaproszenie entuzjastycznie, ale miałam duży stres kiedy myślałam o klientach – czy przyjdą i czy będą w takiej ilości, aby wystawcy zechcieli w przyszłym roku przyjechać ponownie. Trzeba było uruchomić lokalne media, zrobić plakaty, zaprosić znajomych i rodziny znajomych. Było dużo pracy, ale opłaciło się. Podczas pierwszego inauguracyjnego jarmarku okazało się, że kilku wystawcom skończyły się produkty jeszcze przed zamknięciem imprezy. Klienci zareagowali naprawdę entuzjastycznie i słyszeliśmy wiele głosów poparcia. Frekwencja za pierwszym razem przerosła nasze oczekiwania. Jarmark odwiedziło wtedy ponad 200 osób.”
R.K. A jak jest teraz po siedmiu latach? Kto jest zaangażowany w przygotowanie kolejnych edycji jarmarku?
Asia: „ W przygotowanie wydarzenia zaangażowany jest cały sztab ludzi, to jest: Rada sołecka, Stowarzyszenie Miłośników Kończyc Małych, Gminny Ośrodek Kultury i nasi dzielni chłopcy ze Straży Pożarnej. Każdy jest odpowiedzialny za swoją część tej logistyki. W tym roku mieliśmy 20 wystawców z kilku województw. Staramy się zapraszać producentów z różnorodną ofertą. Klient może zakupić między innymi: pieczywo, wędliny, owoce, warzywa jak i przetwory owocowo-warzywne. Mamy stoisko z olejami, mąkami, kaszami, roślinami strączkowymi. Jest stoisko z nabiałem i stoisko z winami z lokalnej winnicy. Oczywiście są do nabycia miody. Są specjały z południa – oliwki i różne przetwory na bazie oliwek, papryki i pomidorów. Zawsze mamy stoiska z rękodziełem artystycznym. Frekwencja na jarmarkach jest różna i zależy w dużej mierze od pogody. Według moich obserwacji na jarmark przychodzi od 80 do ponad 300 osób. Ludzie robią zakupy często na dłuższy czas. Nawiązują się relacje, które skutkują następnie zamówieniami produktów za pośrednictwem firm kurierskich”.
R.K. Jakie są plany na przyszłość?
Asia: „Mam nadzieję, że nasza inicjatywa będzie się rozwijać. Chcę przyzwyczaić ludzi do terminu jarmarku – to jest ostatnia sobota września. Jesteśmy otwarci na innych producentów, którzy mają certyfikat ekologiczny. Chętnie przyjmiemy wystawców z wędlinami ekologicznymi, ale też rolników z ciekawym asortymentem w tym z przetworami”
Wśród wystawców było stoisko rolników ze Stowarzyszenia EKOLAND. Nasze stowarzyszenie reprezentowała Monika Styczek-Kuryluk. Można zadać sobie pytanie czy warto jest jechać tak daleko aby zaledwie przez kilka godzin sprzedawać swoje produkty.
Monika: „To prawda, że przybycie na ten jarmark to wielogodzinna podróż przez kraj ale myślę, że warto. Mam tu już wielu znajomych, ludzie szybko docenili nasze produkty i są wierni w zakupach. Jadąc na kolejny jarmark mam już konkretne zamówienia do zrealizowania, a po powrocie wysyłam paczki klientom, którzy spróbowali produktów na jarmarku w Kończycach Małych. Jest tu również możliwość poznania klientów z Czech, którzy w poszukiwaniu produktów ekologicznych odwiedzają jarmark. Uważam, że takie małe, lokalne jarmarki to bardzo dobra forma kontaktu producent – konsument. Bardzo sobie cenię bezpośrednie relacje z ludźmi. No i ta sceneria jarmarku – na dziedzińcu zamkowym, to wartość dodana.
Tekst i zdj.: Robert Kuryluk
„Eko sieć rolników dla sprzedaży bezpośredniej i krótkich łańcuchów dostaw” – w praktyce
Stowarzyszenie Producentów Żywności Metodami Ekologicznymi EKOLAND rozpoczęło realizację rocznego projektu Erasmus+ 2024-2-PL01-KA210-VET-000279502 pt.:
„Bio Farmers network for short supply chains and direct sales” czyli „ Eko sieć rolników dla sprzedaży bezpośredniej i krótkich łańcuchów dostaw”
W ramach projektu nasze stowarzyszenie gościło w Polsce w dniach 25-28 maja 2025 grupę 9 rolników biodynamicznych z organizacji Demeter z Niemiec.
Stowarzyszenie producentów ekologicznych EKOLAND i niemieckie stowarzyszenie biodynamiczne Demeter im Osten to organizacje, które zrzeszają rolników pracujących w oparciu o prywatne kryteria wykraczające poza podstawowe standardy rolnictwa ekologicznego. Poprzez nawiązanie współpracy i transfer wiedzy między nimi, chcemy wzmocnić obydwie organizacje oraz zapoczątkować rozwój sieci kontaktów między polskimi ekologicznymi rolnikami ze Stowarzyszenia EKOLAND i niemieckimi biodynamicznymi rolnikami należącymi do organizacji Demeter.
Rolnicy z obydwu krajów będą uczyć się i wymieniać najlepszymi praktykami w zakresie przetwórstwa rolnego, sprzedaży bezpośredniej i krótkich łańcuchów dostaw w Polsce i w Niemczech.
Projekt Erasmus+ przyczyni się do:
-wzrostu umiejętności niemieckich rolników biodynamicznych i polskich rolników ekologicznych z certyfikatem EKOLAND w zakresie przetwarzania żywności w gospodarstwie, kanałów sprzedaży bezpośredniej, krótkich łańcuchów dostaw;
-budowania międzykulturowego zrozumienia i sieci kontaktów między niemieckimi i polskimi rolni-kami produkującymi żywność najwyższej jakości;
-wymiany wiedzy i doświadczeń między stowarzyszeniem biodynamicznym Demeter im Osten a Stowarzyszeniem Producentów Żywności Metodami Ekologicznych EKOLNAD
-stworzenie bazy dla przyszłej współpracy i wzmocnienia obydwu organizacji.
O Stowarzyszeniu Demeter im Osten
Stowarzyszenie „Demeter im Osten” zostało założone 28 kwietnia 2021 roku. Jest to jedno z pięciu stowarzyszeń krajowych federalnego stowarzyszenia Demeter, Demeter e.V. Historycznie stowa-rzyszenie krajowe opiera się na trzech regionalnych biodynamicznych grupach roboczych w Berli-nie-Brandenburgii/Saksonii, Turyngii i Saksonii-Anhalt.
Demeter e.V. jest stowarzyszeniem powiązanym z Demeter, biodynamiczną organizacją certyfiku-jącą założoną w 1928 roku.
Demeter im Osten zrzesza osoby i organizacje zaangażowane w produkcję, przetwarzanie, handel i konsumpcję biodynamicznych certyfikowanych produktów spożywczych w celu reprezentowania wspólnych ideowych, prawnych i ekonomicznych interesów tej gałęzi gospodarki i rolnictwa. W tym celu Stowarzyszenie, we współpracy ze starszym ogólnokrajowym stowarzyszeniem Demeter e.V., promuje metody rolnictwa biodynamicznego i certyfikację oraz wspiera tworzenie sieci rolników w celu tworzenia zrównoważonych łańcuchów żywnościowych opartych na współpracy różnych lo-kalnych podmiotów w swoim regionie.
Demeter certyfikuje i promuje ideę rolnictwa biodynamicznego w Niemczech. Jako część federacji Demeter, Demeter im Osten działa regionalnie, prowadzi różne projekty badające dalsze przyjazne dla środowiska metody uprawy, organizuje kursy rolnictwa biodynamicznego. Wspiera dalszy rozwój praktyk w produkcji, przetwórstwie, handlu i konsumpcji biodynamicznych produktów żyw-nościowych; promuje biodynamiczną produkcję żywności, a także przetwórstwo i handel tymi pro-duktami poprzez działania stowarzyszeniowe i polityczne; rozwija dalsze szkolenia w sektorze rol-nym; informuje opinię publiczną o biodynamicznej metodzie uprawy, jakości produktów biodyna-micznych; organizuje przepływ informacji i wydarzeń oraz grup roboczych dla członków; wspiera i doradza członkom w produkcji, przetwórstwie i handlu; wspiera wspólną pracę poprzez działania public relations i stowarzyszenia biznesowe, inicjatywy marketingowe.
Nasi goście: to 9 doświadczonych rolników należących do Demeter im Osten, reprezentujących następujące gospodarstwa:
https://sonnengut-gerster.de/
Uprawa zbóż, roślin pastewnych, roślin strączkowych i roślin okopowych z krowami, świniami, ku-rami, pszczołami i końmi. Gospodarstwo serowarskie; piekarnia; produkty mięsne z własnych zwie-rząt; pszczelarstwo; agroleśnictwo i sadownictwo; marketing bezpośredni za pośrednictwem sklepu rolniczego i stoiska targowego oraz sklepów ekologicznych w okolicy.
https://www.bauernstrasse11.de/
Ekologiczna wołowina z Drömling; marketing bezpośredni poprzez sprzedaż online.
https://www.hof-mahlitzsch.de/
Gospodarstwo prowadzone od 30 lat przez trzy rodziny jako wspólnota rolnicza.
Ponad 30 upraw warzyw, oprócz zbóż, uprawiane są również rośliny okopowe, pastewne i oleiste.
80 krów mlecznych, 6 krów matek i 65 sztuk młodego bydła. Piekarnia i kawiarnia ze świeżo upie-czonym ciastem.
Marketing bezpośredni poprzez sklep rolniczy, subskrypcje koszyków warzywnych, sprzedawców detalicznych i gastronomię w okolicy.
https://www.brodowin.de/
2400 ha pod uprawę zboża, warzyw i innych produktów; duża różnorodność warzyw z 30 ha upraw polowych i szklarnią o powierzchni 2000 m2; usługi dostawcze i subskrypcje koszy warzyw; sklep rolniczy z kuchnią wiejską i cateringiem; hurtownia Brodowin zaopatruje specjalistyczny handel ekologiczny i detaliczny handel spożywczy jako dostawca zewnętrzny.
https://www.gemeinschaft-lindenhof.de/kontakt/
76 ha ziemi, z czego 13 ha to użytki zielone, które są wykorzystywane jako pastwiska dla bydła i owiec. 63 ha ziemi pod uprawę koniczyny, owsa, jęczmienia, pszenicy, lnu i gorczycy. Różnorod-ność warzyw; piekarnia
Gospodarstwo Wjesela
100 ha żyta i roślin strączkowych na ziarno, ziarno jest przetwarzane w pobliskim młynie; specjalna odmiana ziemniaków jako centralny element stowarzyszenia „Glücksrind e.V.”; krowy, sprzedaż bezpośrednia za pośrednictwem sklepu rolniczego, sklepy ekologiczne,
https://www.syringhof.de/
Największy producent pestek dyni w Niemczech; 900 ha pod uprawę szparagów, różnych zbóż, słonecznika i innych roślin; sprzedaż bezpośrednia za pośrednictwem sklepów delikatesowych, sklepów z żywnością ekologiczną, piekarni i na różnych stoiskach targowych w regionie.
Wizyta w Polsce
Delegacja z Demeter im Osten przyjechała do Polski aby spotkać się z polskimi rolnikami i zobaczyć przykłady najlepszych praktyk w gospodarstwach EKOLAND. Tematem wizyty była bioróżnorodność w gospodarstwie, przetwórstwo oraz sprzedaż bezpośrednia, w tym coraz bardziej popularna forma sprzedaży abonamentowej zwana „RWS”- Rolnictwo Wspierane przez Społeczność.
W trakcie wizyty goście odwiedzili gospodarstwo Roberta Kuryluka i Moniki Styczek-Kuryluk www.styczek-kuryluk.pl . Gospodarstwo specjalizuje się w uprawie dyni, fasoli oraz kozłka lekarskiego, uprawiane są zboża takie jak orkisz, żyto i gryka oraz seradela, soczewica i ziemniaki.
Szczególną uwagę zwrócono na różnorodność upraw, stosowane technologie, przetwarzanie oraz metody sprzedaży. Firma EGR Styczek-Kuryluk załozona w 2018 roku przy gospodarstwie oferuje mąki, kasze i oleje zarówno z własnych surowców jak i skupowanych od innych rolników ekologicznych. W ofercie są olej z pestek dyni, słonecznika oraz orzecha włoskiego. Oleje tłoczone są w wyspecjalizowanej tłoczni ekologicznej w Austrii. Charakterystyką sprzedaży jest krótki łańcuch dostaw, jednak z pominięciem standardowej sprzedaży produktów poprzez sklep on-line. Dziś jest to jedna z najbardziej popularnych metod sprzedaży bezpośredniej. Firma EGR Styczek-Kuryluk dociera do swoich klientów wysyłając paczki kurierem, jednak metodą składania zamó-wień jest bezpośredni kontakt z gospodarzami – kontakt telefoniczny, mailowy bądź osobisty. Towar jest
wysyłany kurierem, dowożony do klienta lub odbierany bezpośrednio na miejscu. Rezygnacja z założenia sklepu internetowego jest świadomym wyborem, dzięki któremu gospodarze są w stanie nawiązać bardziej bezpośrednie relacje z klientami.
Następnym odwiedzonym obiektem było gospodarstwo „U Pana Sowa” Sławomira i Bożeny Fiutka. https://gospodarstwoekologiczne-sowa.pl/. Gospodarstwo specjalizuje się w ekologicznej upra-wie owoców miękkich, w szczególności malin i truskawek, ale uprawia również bardzo szeroki asortyment warzyw oraz robi własne przetwory – kiszonki, zakwasy czy nawet zupy warzywne. Duża część truskawek uprawiana jest pod folią tak więc nasi goście mieli okazję bezpośrednio spróbować dojrzałych już owoców. Rozmawiano też dużo o ekologicznych metodach ochrony roślin, duże zainteresowanie wzbudziło zaprezentowane przez gospodarza stosowanie wyciągów roślinnych produkowanych przez polską firmę. Zdecydowana większość produktów sprzedawana jest bezpośrednio do końcowego odbiorcy, czy to z gospodarstwa czy na cotygodniowym targu w Lublinie. Wyróżniającym elementem sprzedaży bezpośredniej na tym gospodarstwie jest stoisko samoobsługowe.
Następnym punktem programu było seminarium, w którym wzięli udział członkowie Stowarzyszenia EKOLAND i rolnicy niezrzeszeni – ponad 20 osobowa grupa miała możliwość wy-mienić się swoimi doświadczeniami. Przedstawiciele obydwu organizacji opowiedzieli o ich historii i charakterystyce, wyzwaniach i planach, rozmawialiśmy też o problemach i uwarunkowaniach rol-nictwa ekologicznego oraz osobistych doświadczeniach obecnych rolników. Ważnym tematem rozmów były prywatne standardy obu organizacji, w tym między innymi aspekty związane z dobrostanem zwierząt gospodarskich.
Kolejnym punktem wymiany studyjnej była wizytacja 2 gospodarstw na Mazowszu. Nasi goście odwiedzili jedno z bardziej znanych miejsc na mapie polskiego rolnictwa ekologicznego czyli gospodarstwo Petera i Ewy Stratenwerth, Ekologiczny Uniwersytet Ludowy oraz stowarzyszenia Ziarno w Grzybowie. Peter zaprezentował uprawy, hodowlę kóz i krów, serowarnię oraz piekarnię. Po degustacji serów i pieczywa, goście mogli zrobić zakupy w sklepie na gospodarstwie. Ewa Smuk-Stratenwerth zaprezentowała natomiast działalność stowarzyszenia Ziarno i szczegóły doty-czące kursów rolnictwa ekologicznego prowadzonych w EUL’u. Jest to miejsce gdzie osoby zainte-resowane rolnictwem ekologicznym mogą odbyć dwuletni praktyczny kurs rolnictwa ekologiczne-go. Charakterystyczne dla tego gospodarstwa są 2 przetwórnie – serowarnia i piekarnia, oraz sklep stacjonarny. Główne kanały sprzedaży bezpośredniej to udział w warszawskim BioBazarze, sklep stacjonarny i sprzedaż poprzez sklep internetowy https://sklep-hruby.pl/.
Drugim miejscem było gospodarstwo Pazikoland Kamila i Magdaleny Pazik www.pazikoland.pl. Na 15 hektarach gospodarze uprawiają rozmaite warzywa, zboża, grykę i ziemniaki. Ponadto w ofercie są jajka, przetwory oraz wołowina. Część produktów jest przetwarzana na mąkę, kasze i kiszonki, gospodarstwo ma również w ofercie tłoczone ekologiczne soki, buraczano-jabłkowy oraz mar-chewkowo-jabłkowy. Wszystko sprzedawane jest bezpośrednio oraz przez sklepik internetowy go-spodarstwa, odbiorcami są również warszawskie restauracje. Gospodarze zainwestowali niedawno w bardzo profesjonalny magazyn-chłodnię gdzie mieści się też mała przetwórnia, przestrzeń do sortowania i pakowania oraz pomieszczenia socjalne. Goście zadawali bardzo wiele pytań zarówno na temat technologii upraw jak i szerzej na temat rolnictwa ekologicznego w Polsce oraz systemu certyfikacji (Kamil Pazik jest również inspektorem rolnictwa ekologicznego). Z rozmów wynikało, że rolnictwo ekologiczne w Polsce wydaje się zdecydowanie bardziej kontrolowane niż w Niemczech. Gdyby nie konieczność dojazdu na kolację, dyskusja o sytuacji rolników w Polsce i w Niemczech, wpływie wspólnej polityki rolnej oraz innych życiowych zagadnieniach mogłaby się toczyć jeszcze parę godzin.
Ostatnim punktem programu była wizyta w gospodarstwie RWS Marianka, tym razem w woje-wództwie łódzkim. To zaledwie paru hektarowe gospodarstwo Marcina Migały i Kasi Grzybek uprawia ponad 60 różnych warzyw, które sprzedaje do odbiorców końcowych w systemie RWS – „Rolnictwo Wspierane przez Społeczność”. Gospodarstwo posiada certyfikat ekologiczny i atest EKOLANDU. Warzywa sprzedawane są w formie abonamentowej do 120 rodzin-odbiorców. Umowa zawierana jest z klientem na cały sezon czyli 22 tygodnie. Konsumenci otrzymują co ty-dzień skrzynkę ekologicznych warzyw dowożoną raz w tygodniu w określone miejsce, o określonej godzinie, w paru lokalizacjach – Warszawie, Łodzi, Pabianicach i Piotrkowie Trybunalskim. Dodat-kowo klienci otrzymują od Kasi porady kulinarne i przepisy jak zagospodarować otrzymane produk-ty. Marcin i Kasia robią też kiszonki i aktualnie przygotowują małą przetwórnię. Forma RWS łączy trzy ogromne plusy: bardzo dużą bioróżnorodność upraw, ekonomiczną rentowność gospodarstwa przy bardzo małej powierzchni (około 4 ha) oraz krótki łańcuch dostaw i bezpośredni kontakt rolnik-konsument. Ta forma gospodarowania wymaga jednak wysokiego poziomu specjalizacji, wiedzy i organizacji, bardzo szczegółowego planowania i sporych umiejętności komunikacyjnych. Po wielu latach doświadczeń ten największy w Polsce ekologiczny RWS jest jednak świetnym przykładem tego że małe gospodarstwa mogą być opłacalne a świadomych konsumentów wcale nie brakuje. Marcin co roku musi odmawiać chętnym bo jest ich więcej niż RWS jest w stanie aktualnie wyprodukować.
To właśnie możliwość uzyskania rentowności przy małej powierzchni i duża dywersyfikacja była jednym z elementów odróżniających polskie rolnictwo ekologiczne od tego znanego w Niemczech. Pomimo też mniej profesjonalnych kanałów sprzedaży (rzadko kto ma u nas sklepik w gospodar-stwie, tam jest to bardzo popularne) czy mniejszej ilości przetwarzanych produktów, to wydaje się że coraz lepiej radzimy sobie ze sprzedażą bezpośrednią- wybrane przykłady prezentowały prawie wszystkie istniejące w tym zakresie możliwości, i żadne z prezentowanych gospodarstw nie narze-ka na brak klientów. Gości z Niemiec bardzo zainteresowały różne przedstawiane rozwiązania, z rozmów wynikało też że chociaż mamy dużo wspólnych problemów to wciąż mało wiemy o tym co nas łączy a co dzieli w kontekście rolnictwa ekologicznego w Unii Europejskiej. Udało nam się roz-wiać ich wątpliwości co do polskiego systemu certyfikacji, który niewątpliwie wygląda na bardziej restrykcyjny od niemieckiego. Kolejnym ciekawym tematem rozmów była specyfika kryteriów i zasad rolnictwa biodynamicznego a kryteriów Stowarzyszenia EKOLAND w stosunku do krajo-wych standardów rolnictwa ekologicznego. Mamy nadzieję zgłębiać ten i inne wątki w dalszej współpracy z Demeter im Osten oraz podczas przewidzianej pod koniec sierpnia wizyty studyjnej w Niemczech.
.
Dofinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji. Unia Europejska ani Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji nie ponoszą za nie odpowiedzialności