W dniach 27-28 stycznia 2015r., w miejscowości Erdweg w Bawarii w Niemczech odbyło się seminarium rolników ekologicznych zrzeszonych w Naturland. Niemieckie seminarium jest swego rodzaju odpowiednikiem naszych polskich „Dobrych Żniw” organizowanych co roku przez Stowarzyszenie ZIARNO, w Grzybowie pod Słubicami. W tegorocznym seminarium uczestniczyło ponad 120 rolników, wśród których było również 2 zaproszonych przez Wernera Vogt-Kaute rolników ekologicznych z Polski: Robert Kuryluk i Peter Stratenwerth. Rolnicy ze Stowarzyszenia EKOLAND opowiedzieli w swoich prezentacjach o obecnej sytuacji rolnictwa ekologicznego w Polsce i przedstawili własne gospodarstwa ekologiczne. Obie prezentacje cieszyły się dużym zainteresowaniem. Metody uprawy fasoli czerwonej Red Kidney praktykowane przez Roberta, okazały się sporym zaskoczeniem dla pozostałych słuchaczy. Czasem proste zabiegi dają w rezultacie dobre efekty. Peter Stratenwerth obrazowo przedstawił historię założenia i rozwoju swojego gospodarstwa na Mazowszu. Wspomniał również o nowej inicjatywie, którą podjął wraz z żoną Ewą i pracownikami Stowarzyszenia ZIARNO – Ekologicznym Uniwersytecie Ludowym. W Polsce jest to pierwsza tego typu inicjatywa. W EUL’u będą się kształcić młodzi ludzie w zawodzie rolnik ekologiczny. Idea uniwersytetów ludowych w Niemczech jest bardzo rozpowszechniona i znana. Seminarium odbywało się na terenie Landvolkshochschule Petersberg, które jest katolicką szkołą ludową. Seminarium poświęcone tematyce produkcji roślinnej organizowane jest raz do roku. Oddzielnie organizowane są seminaria w innych tematach, jak np. produkcja zwierzęca.
Wiodącymi tematami dwudniowego seminarium były ekologiczne metody walki z chwastami, stosowanie kompostu i uprawa roślin niszowych.
Walka z chwastami – niestandardowe podejście.
Jedno z przesłań doradcy rolniczego organizacji Naturland Waltera Zwingel brzmiało: „Nie bójmy się eksperymentować i zaprzyjaźnijmy się z chwastami zanim zaczniemy je zwalczać”. Często bowiem okazuje się, że zabiegi które wykonujemy dają większe rezultaty jeśli omyłkowo wykonamy je wcześniej lub później, albo że wprowadzimy jakąś zmianę w naszych rutynowych działaniach, która okazuje się później zbawienna właśnie w walce z chwastami. Nie należy podchodzić do uprawy ziemi w sposób szablonowy. Nasz klimat się zmienia, wskutek działań uprawowych zmienia się również nasza ziemia, a co za tym idzie rośliny które na jej powierzchni rosną. Sprawdzone przed laty metody i terminy walki z określonymi chwastami, dziś mogą okazać się nieskuteczne bądź mniej efektywne. Dlatego należy zachować otwarty umysł i słuchać tego co nam podpowiada nasze najbliższe otoczenie – ziemia, rośliny, ptaki, zwierzęta i własna intuicja. Zaprezentowane niemieckie gospodarstwa miały średnio powierzchnię 100-200ha, co nie odzwierciedla naszych rodzimych gospodarstw. Niemniej jednak dowiedzieliśmy się, że w Niemczech wprowadza się coraz częściej pielniki w uprawach zbóż, znane u nas z upraw warzywniczych. Mechaniczna uprawa międzyrzędzi w zbożach to norma w niemieckich gospodarstwach ekologicznych – szerszy rozstaw międzyrzędzi w uprawie zbóż, ma na celu uzyskanie wyższej jakości plonu. Zaznaczyć również należy, że nie idzie za tym spadek plonu ziarna.
W jednym z wykładów pojawił się nawet trend ochrony chwastów. Co roku bezpowrotnie giną kolejne gatunki chwastów (na terenie Niemiec 4 gatunki/rok), co również zaburza układ danych ekosystemów. Chwasty stanowią ważną bazą pokarmową dla pożytecznych owadów. Zaproponowano introdukcję określonych gatunków chwastów, które nie są konkurencyjne w stosunku do uprawianych roślin, a stanowią istotny element bioróżnorodności pola.
Kompost
Zalety stosowania kompostu są ogólno znane. Jednak nadal prowadzone są szczegółowe badania nad wpływem jego stosowania w gospodarstwach ekologicznych. Podczas seminarium Naturland prelegenci podkreślali najważniejsze zalety stosowania kompostu: poprawia on stosunki wodne w glebie, uczestniczy w procesie filtracji wody, napowietrza glebę, wzbogaca glebę w materię organiczną oraz składniki pokarmowe, poprzez wprowadzanie kompostu dostarczamy również bazę pokarmową dla mikroorganizmów i zwierząt glebowych, np. dżdżownic. Coraz większe zapotrzebowanie na kompost w gospodarstwach ekologicznych powoduje, że zaczynają powstawać firmy specjalizujące się w jego produkcji. Przydomowe kompostowniki stają się niewystarczające dla gospodarstw liczących wiele hektarów. Intensywnie poszukuje się nowych alternatywnych źródeł materii organicznej do kompostowania. Naturland na bieżąco aktualizuje swoje własne kryteria uprawy pod kątem zapotrzebowania rolników na określone źródła materii organicznej.
Rośliny niszowe
Ze względu na relatywnie niskie ceny zbóż i roślin paszowych coraz częściej rolnicy zaczynają poszukiwać alternatywnych roślin uprawnych. W takim momencie ważne jest to, aby rolnik przeanalizował swoje możliwości pod kątem warunków glebowo-klimatycznych, dostępnych maszyn, możliwości doczyszczenia i często dosuszenia zebranego surowca. Często ta sama roślina uprawiana w różnych krajach da znacznie rozbieżny plon, bądź warunki klimatyczne dla czasu zbiorów będą nieodpowiednie. Nakłady inwestycyjne i koszty uprawy roślin niszowych są często znacznie wyższe niż roślin tradycyjnych, takich jak zboża. Na przykładzie uprawy roślin bezglutenowych należy zdać sobie sprawę z potrzeby dostosowania całego gospodarstwa pod kątem całkowitego wyeliminowania źródeł zanieczyszczenia glutenem. Wszystkie maszyny i magazyny powinny być wolne od kontaktu z roślinami zawierającymi gluten. Dzisiejsze testy laboratoryjne, którym poddawane są próbki surowca, z roku na rok są bardziej czułe, co sprawia, że ciężko jest spełnić wymagania kontrahentów. Zarówno rolnicy, jak i doradcy Naturland podkreślali ten ważny aspekt. Prezentowane były również obecnie poszukiwane na rynku w jakości bio rośliny, takie jak: gryka, proso, gorczyca, len, czy różnego rodzaju zioła.
W Polsce jeszcze nie tak dawno len uprawiany był na dużych areałach, dziś uprawa lnu jest rzadkim ewenementem.
Dzięki uprzejmości gospodarzy mieliśmy okazję do odwiedzenia siedziby Naturland’u, oraz dwóch przedsiębiorstw ekologicznych: najstarszego w regionie gospodarstwa Naturland’u zajmującego się produkcją mleczarską oraz olejarni powstałej na bazie starego browaru.
Organizacja Naturland została założona w roku 1982 w miejscowości Graefelfing, k. Monachium. Przez lata swojej działalności Naturland rozwinął się w silną organizację, która obecnie zrzesza 2 616 rolników gospodarujących metodami ekologicznymi na powierzchni 139 498ha w samych Niemczech (stan na koniec 2013r.). Naturland swoim zasięgiem obejmuje nie tylko Niemcy, dziś jest to organizacja międzynarodowa – globalnie, poza terenem Niemiec, zrzesza 40 700 rolników ekologicznych gospodarujących na ponad 137 000ha (stan na koniec 2013r.).
W piątek i sobotę 4-5 marca 2016 r. odbyło się seminarium „DOBRE ŻNIWA”- Współpraca w rolnictwie ekologicznym.
seminarium miały miejsce zajęcia warsztatowe w trzech grupach roboczych: – „Jak układać płodozmian w gospodarstwie ekologicznym” – prof. Józef Tyburski – „Uprawy na gruntach rolnych i produkcja zwierzęca w rolnictwie ekologicznym” – Werner Vogt Kaute NATURLAND – „Jak uczyć nowe pokolenie rolników ekologicznych” – Ewa Smuk-Stratenwerth. Każdą grupę prowadził jeden referent, który później przedstawiał wyniki pracy grupy wszystkim uczestnikom seminarium.
wynosiła ponad 70 lat.